Nieuwe ramen in Pion “Rep & Roer”

De dekruiten van mijn Pion waren op diverse plaatsen gebroken, veel van de schroefgaten waren uitgescheurd. Behalve veroudering (bouwjaar 1973) kan dat ook te maken hebben met het veelvuldige krimpen en uitzetten dat bij een plexiglas of lexan ruit anders verloopt dan bij de polyester romp. Met als gevolg dat o een mooie zonnige dag, bij elke plens buiswater, de ruit en de romp op zeer gespannen voet komen staan. Deze spanning moet worden opgevangen door de kit en de speling in de 50 boutjes waarmee de ruit is gemonteerd. Dat laatste was echter onmogelijk omdat de gebruikte bouten en de busmoeren allebei een verzonken kop hadden. Dat centreert de ruit en maakt ‘schuiven’ onmogelijk.

raampionvervangen

Op de originele bouwtekening staat voor de romp-ruiten 6 mm Makrolon, en voor de dekruiten 8 mm Perspex genoemd, beide te monteren met 3/16 St.St. Patent Bolts. Zie tekening 257-17A ‘constructionplan’. Makrolon is merknaam van Bayer en is een polycarbonaat, net als Lexan een product van Sabic. Perspex is merknaam voor plexiglas en is een polymethylmethacrylaat (PMMA). Vergeleken met Perspex is Lexan of Makrolon bijna onbreekbaar. Het enige nadeel is dat het bros wordt bij temperaturen onder nul.

Na wat vooronderzoek besloot ik te werken met:

 

  • Lexan van 6 mm. Het origineel was 8 mm dik. Omdat mijn leverancier Makronyl in Nijkerk (www.makronyl.nl) stelde voor om ze uit 6 mm Lexan te maken. Ik durfde dat aan nadat ik een proefstrookje van slechts een halve centimeter breed onmogelijk met mijn blote handen kon breken. En met een hamer moest ik het platslaan totdat het nog slechts 2 mm dik was voordat het scheurde. Het is dus ongelofelijk taai.
  • een lijm/kitlaag van ongeveer 4 mm, die wat zijdelingse spanning kan opvangen. Welke kit, en waarom, dat is natuurlijk vragen om discussie. Op advies van een vriend koos ik voor MS-polymeer kit. Dat lijkt een uitstekende kit waar in industriële toepassingen veel mee gelijmd wordt. Absoluut zeewater bestendig en wat eigenlijk nog veel belangrijker is, ook heel goed bestand tegen UV. En dat vind ik van de bekende Sika een beetje tegenvallen. In eerste instantie kwam ik uit op het merk Simson. Maar toen ik moest bijbestellen kwam ik toevallig bij Geha uit Ede een vergelijkbare kit terecht van het merk Zwaluw (Hybrifix-Super-7. Volgens de groothandelaar zijn er maar een paar kit-fabrikanten waar al die patronen worden afgevuld. Op internet heb ik de technische feiten nagezocht en kon ik inderdaad maar bitter weinig verschil ontdekken!
  • rechte/cylindrische gaten in de nieuwe ruiten te laten boren, die groter zijn (5,5 mm) dan de te gebruiken boutjes (M4); en dus niet te verzinken;
  • boutjes met een verbrede platte flenskop te gebruiken, zodat de kop mooi over het ‘te grote’ gat valt (besteld bij Nestinox in Best);
  • aan de andere kant eerst een O-ringetje, daarna een sluitring en een moertje. De Oring (3,68 X 2,68 mm, van Eriks uit Ede) heb ik gemonteerd om de ouden‘verzonken’ gaten aan de binnenkant te vullen.

Mijn werkvolgorde was ongeveer:


A. Materialen en leveranciers zoeken;
B. Oude ramen voorzichtig verwijderen om ze te kunnen gebruiken als mal.
C. Ramen laten namaken uit Lexan bij Makralon in Nijkerk. De dikte van romp, kitnaad, ruit, sluitring en moer opgemeten, om de juiste lengte boutjes te kunnen bestellen. Ik heb gekozen voor RVS kwaliteit A4, omdat het geschikt moet zijn voor zout water. Het boutje kreeg uiteindelijk een brede flenskop met imbus. (Op de foto links de oude en rechts de nieuwe bout, in het midden 3 varianten die gaande weg afvielen.)
D. Alle oude kit (diverse soorten) met scherp hobbymes van de romp gesneden. Alles goed schoongemaakt met thinner. De naden opgeschuurd met fijn schuurpapier.
E. De ruit gemonteerd met alle boutjes. Om overal eenzelfde afstand tot de romp te houden heb ik aantal korte latjes gemaakt van precies 4 mm dik. Daarmee hield ik de ruit op afstand. De beschermfolie aan de binnenzijde van de nieuwe ruit moet er nu natuurlijk wel af.
F. Met een kitspuit en een dunne tuit heb ik alle boutjes voorzien van een dotje kit dat dik genoeg was om boutje-ruit-romp te verbinden. Dat heb ik een dag laten drogen. Daarna konden alle houtjes er tussen uit en bleef de ruit door de dotjes kit mooi op afstand.
G. Voordat het echte kitwerk kon beginnen eerst afplakken! Voor mij een must omdat ik anders alles onder smeer….. Met heel veel geduld heb ik alle randen zorgvuldig afgeplakt. Vooral de hoeken vroegen om secure aandacht. Veel gewone acrylaatkitten zijn gemakkelijk met een natte vinger af te strijken. Sikaflex kun je met een natte-thinner-vinger ook nog redelijk glad krijgen. Maar een polymeer-lijm-kit is moeilijker af te strijken omdat die heel snel een vlies vormt. De volgende keer zou ik daar zeker een tweede stel handjes bij inschakelen, zodat je van binnen en van buiten tegelijkertijd kunt kitten en dus binnen de 15 minuten wel kunt afstrijken!
H. Het afkitten van de ramen vroeg nog het nodige denkwerk. De randen rondom zijn niet zo moeilijk. Als het een beetje warm is kun je daar de kit makkelijk tussenspuiten. Maar in de grote ramen aan de zijkant van de kajuit zitten twee brede spijlen, die nu met de ruit ervoor een diepe smalle gleuf vormen. Hoe krijg ik daar de kit in? Brede dunnen tuiten zijn er niet…dus heb ik er zelf een gemaakt…met ducttape. Gewoon een nieuwe tuit afsnijden waar die taps gaat toelopen, en met plakband verlengen tot je ongeveer een tuit van 5 centimeter lang krijgt die je heel makkelijke in de smalle gleuf kunt schuiven. Let er wel op dat de binnenkant van de verse duct-tape elkaar niet raakt, en er snel wat kit tussen zit…..
I. Vervolgens eerst de spijlen volkitten, daarna de randen. Eventueel kun je met een plamuurmes de naden bijvullen of kit aanduwen. Daarna snel afstrijken met beetje afwasmiddel+water.
J. Haal de lakband pas weg als de kit hard is. Bij de eerste ruit deed ik dat te vroeg, met als gevolg dat ik het vers ontstane vlies mooi ermee aftrok en de boel met veel geklieder weer moest herstellen.
K. Haal als alles weer schoon en opgeruimd is de beschermfolie van de buitenkant en geniet van de nieuwe helderheid!

De raampjes in de romp heb ik twee jaar eerder vervangen. Daarvoor heb ik toen van dat ‘licht blauwe zeewater bestendige tochtstrip-achtige kit slierten’ gekocht. Met de ervaring van nu zou ik ook de raampjes in de romp er met polymeerkit in lijmen met. De kosten: ongeveer 500 euro en inclusief zoeken en proberen zeker 5 dagen werk. Een ervaren vakman zal er twee dagen voor nodig hebben. De wijze les: koop meer kit dan je berekent,
liever 5 tubes te veel dan 1 te weinig! Werk met zijn tweeën, anders spring je hele tijd boot in en uit om aan twee kanten te kunnen werken, en vormt de kit een vlies voordat je die hebt af kunnen strijken. Zie de foto’s.

Voor vragen kun je terecht bij
Paul van Ham, (stuur een mailtje naar de pionklasse... zorgen wij voor het juiste mailadres)

 

  • Gebruikte boutenGebruikte bouten
  • montage raam-2montage raam-2
  • Dikte van de kitDikte van de kit
  • oude ramenoude ramen
  • BinnenkantBinnenkant

Simple Image Gallery Extended